Rượu ngô Nà Hang, vị của vùng cao, hơi ấm của tình người

Nà Hang là một huyện vùng cao phía bắc của tỉnh Tuyên Quang, nằm cách trung tâm thị xã Tuyên Quang 110km. Nơi đây có những nét đặc thù về điều kiện tự nhiên hiếm thấy, sở hữu 10 di tích được xếp hạng di tích quốc gia nổi bật, là nơi rất phong phú bởi những nét văn hóa độc đáo của 15 dân tộc với những lễ hội Lồng Tông, lễ hội mừng lúa mới, lễ cấp sắc, và nơi đây còn là thiên đường ẩm thực với những món ăn ngon nổi bật như thịt lợn đen, rượu ngô.

Rượu ngô Nà Hang, vị của vùng cao, hơi ấm của tình người1

Rượu ngô Nà Hang có lẽ không phải là một cái tên mới, xa lạ gì nữa, đây là một loại danh tửu của vùng cao này. Không biết chính xác là từ bao giờ, chỉ niết răng phong tục nấu rượu ở Nà Hang đã có từ rất lâu rồi. Không chờ đến khi trưởng thành mà ngay từ nhỏ họ đã được cha mẹ, ông bà truyền cho cách kiếm lá rừng, ủ men và nấu rượu.

Công đoạn nấu rượu cũng không hề đơn giản gì nhưng theo tôi điều đặc biệt và ấn tượng nhất có lẽ là nằm ở thứ men ủ ngô, là loại men hảo hạng được tổng hợp từ hơn 20 loại thuốc quý, vừa làm rượu ngon vừa tốt cho sức khỏe. Đó là những củ riềng, lá sả, lá mít, trầu không, lá ớt, nhân trần và những cái tên lạ hoặc lạ hơ như chá páo, lác tọc, keng nộc kiêu, lác khà, nhá heo, vát vẹo, tham ngàm,….

Ngô được dùng để nấu rượu của người Nà Hang là loại ngô vàng, cho hạt đều, được chọn lọc không có mối mọt. Ngô được bung trong nồi đồng cả nửa ngày, luôn phải giữ cho lửa cháy đều. Nước trong nồi nấu ngô bao giờ cũng phải sâm sấp mặt ngô, nấu cho đến khi nào ngô nở bung ra là được.

Ngô sau khi đã bung xong thì sẽ được đổ ra một cái nong to, để giữa nhà, đến khi ngô thực sự nguội thì người ta mới rắc men lên. Men được trộn đều lên với khô nhiều lần, vun thành đống và phủ lên trên bằng một cái chăn to. Đến khi nào ngô xuất hiện một lớp màng màu trắng, sờ thấy ấm nóng là đem đi ủ được rồi.

Rượu ngô Nà Hang, vị của vùng cao, hơi ấm của tình người2

Quá trình ủ ngô được làm trong những chiếc chum mà những người phụ nữ Mông phải mua từ Cao Bằng về. Ủ khoảng chừng 10 ngày sau đó là đã có thể đem ngô đi nấu thành rượu được rồi. Người nấu rượu khô cũng phải thực sự yêu thích và khéo mới được, lửa nấu rượu phải không được quá to mà cũng không được.

Những người có kinh nghiệm chỉ cần ngửi mùi rượu thôi là có thể biết được loại rượu đó có thực sự thơm ngon hay không. Chẳng biết là do nguyên liệu, do loại men đặc biệt hay là bàn tay người nấu rượu mà rượu ngô Nà Hang uống rất êm. Ở đây, người ta uống rượu là phải uống bằng chén vại như người xưa chứ không dùng chén thủy tinh.

Uống một chén rượu nhỏ thôi, bạn có thể cảm nhận ngay được cái vị thơm thơm, cay cay hay thanh mát từ các loại lá cây, vị ngọt đậm đà của ngô. Rượu uống vào tới đâu là cảm nhận được sức nóng lan tỏa trong cơ thể đến đó. Đến Nà Hang, cùng hòa vào cảnh sắc nơi đây, nhấm nháp chén rượu ngô, bạn sẽ cảm nhận được tình cảm mà còn người nơi đây gửi gắm trong từng giọt rượu.