Mắm cá ruộng Chiêm Hóa, đặc sản “độc nhất vô nhị”

Nếu bạn có gõ vào phần tìm kiếm trên google là “mắm cá ruộng Chiêm Hóa”, mà không, chỉ cần gõ vào “mắm cá ruộng” thì nó cũng sẽ tự động hiển thị thêm từ Chiêm Háo sau đó thôi, rồi bạn sẽ thấy kết quả nào là “dân dã mắm cá ruộng của người Tày Chiêm Hóa”, “mắm cá ruộng thương hiệu Chiêm Hóa”, “Hấp dẫn mắm cá ruộng của đồng bào Tày Chiêm Hoá”, rồi “Mắm cá ruộng – Tinh hoa ẩm thực vùng quê Chiêm Hoá” thì bạn sẽ thấy được độ nổi tiếng của món ăn này, và thực sự thì chỉ nơi đây, mảnh đất Chiêm Hóa, thuộc tỉnh Tuyên Quang này mới có món mắm cá ruộng tuyệt vời đến thế.

Mắm cá ruộng Chiêm Hóa, đặc sản "độc nhất vô nhị"1

Là đặc sản của đồng bào mình, nên hầu hết người Tày ở Chiêm Hóa đều biết cách làm món mắm cá ruộng ngon, đúng vị truyền thống. Tuy nhiên phải quen tay, quen nghề mới được và cách làm món ăn này cũng khá mất thời gian và công phu.

Món mắm được làm từ cá ruộng, không phải cá tự nhiên mà là được nuôi tự nhiên, tức là khi cây lúc bắt đầu đẻ nhánh thì bà con sẽ thả cá chép xuống ruộng. Sau 3 tháng được nuôi ở ruộng, ăn các loại thức ăn tự nhiên, cá đã lớn, khi lúa trĩu bông là lúc người dân tháo nước để bắt cá.

Cá chép ruộng dùng để làm mắm thường là những con cá to chừng 2 – 3 ngón tay là vừa. Cá bắt về được mổ một cách khéo léo để không làm vỡ mật, nếu không thì cá sẽ bị đắng, sau đó cá phải được xát muối, cho riềng và hành lá thái mỏng vào trộn đều lên rồi trút vào hủ. Và mùa đông thì phải ủ khoảng 1 tuần còn mùa hè thì thời gian này rút ngắn xuống 3 – 5 ngày.

Trong thời gian ủ cá cần phải đồ xôi nếp, rắc men và đậy kín. Sau đó hái lá cơm đỏ, lá trầu về thái chỉ, trộn đều với cá đã được ủ trước đó và xôi nếp đã được lên men. Cuối cùng là cho hỗn hợp này vào hủ, bọc lại thật kín, khoảng 10 tháng sau, mở hũ mắm ra là có thể dùng được.

Mắm cá ruộng Chiêm Hóa khi thành phẩm sẽ có màu đỏ tía, mùi thơm dậy, có còn nguyên con và hạt xôi nếp không bị nát. Và cũng có nhiều cách thưởng thức đặc biệt khác nhau, có thể là để chấm với thịt lợn luộc, rau sống, rau luộc, hoặc cũng có thể đem xào với trám om bỏ hột.

Không chỉ là một món ăn ngon, một đặc sản đơn thuần mà mắm cá ruộng còn là một vị thuốc cổ truyền nữa. Người đồng bào thường dùng để giải rượu, giải độc. Khi có người say rượu, bị ngộ độc, trúng gió thì láy một ít mắm cá cho người đó uống là có thể đỡ ngay được. Nên trong nhà đồng bào dân tộc Tày Chiêm Hóa, nhà nào cũng thủ sẵn một hủ mắm cá ruộng.

Mắm cá ruộng chính là đặc sản là tinh hoa ẩm thực, là món ăn truyền thống của người Tày Chiêm Hóa, họ từ hào về món ăn này của mình và gắp liền với xứ sở, được nhiều người biết đến. Du khách sẽ không khỏi đi từ ngạc nhiên, trầm trồ đến ngây ngất khi thưởng thức mùi vị này.