Ấm nóng thơm nồng món xôi tím Lai Châu

Giữa cái tiết trời đầu đông lạnh lẽo đến mức “thở ra khói” của vùng núi rừng Tây Bắc mà có chõ xôi nghi ngút khói trong cái sắc tím ấm áp, mùi thơm đến nao lòng thì người ta cảm thấy được vỗ về đến lạ. Cái lạnh vì thế cũng vơi đi nhiều phần.

Ấm nóng thơm nồng món xôi tím Lai Châu1

Là một món ăn đặc sản của các dân tộc Thái, Dáy ở Lai Châu và được những người phụ nữ nơi đây khéo léo chế biến với bí quyết riêng có của mình. Với những hạt gạo nếp nương đã được thu hoạch từ mùa trước, hạt nào cũng to, chắc và đều, không lẫn tẻ, nếp nương của đồng bào dẻo và thơm ngọt được đem vo sạch rồi ngâm trong nước lã từ 6 – 8 giờ.

Còn màu tím của xôi được nhuộm một cách tự nhiên hết sức đặc biệt. Phầm nhuộm ở đây chính là nước luộc một loại lá cây có tên Khẩu cắm, loại cây này chỉ có ở các rừng vùng núi. Người ta bẻ cả cành và lá rồi rửa sạch, sau đó đem luộc. Luộc lá cho sôi khoảng 5 phút, thấy nước chuyển sang màu tím và bắt đầu sánh lại là được. Chờ cho nước nguội bớt thì trút hết gạo nếp vào nước tím tiếp tục ngâm trong khoảng 2 – 3 giờ nữa.

Cách chuẩn bị nguyên liệu đã phức tạp, đến khi đồ xôi cũng phải tuân thủ một số nguyên tắc. Trước hết đó là phải được đồ xôi bằng chõ gỗ được đục từ thân cây sung và đun bằng lửa củi thì món xôi mới đạt được độ thơm ngon hơn cả. Quy trình đồ xôi chỉ hoàn thành khi hạt nếp chín mềm, dẻo mà không bị dính, xới lên từng lớp xôi màu tím đều màu, tươi, mùi thơm ngào ngạt cuốn hút.

Ấm nóng thơm nồng món xôi tím Lai Châu2

Món xôi tím thực sự đã đi sâu vào trong tiềm thức con người nơi đây và cả những du khách đã từng có dịp đặt chân. Không chỉ bởi cái mùi thơm khó cưỡng, cái vị nếp dẻo quyện trên răng trên lưỡi mà còn bởi cái màu tím đẹp đến lạ lùng, mang màu của núi rừng.

Không chỉ vậy, vì màu nhuộm xôi được từ nước cây khẩu cắm, mà theo kinh nghiệm của đồng bào dân tộc Lai Châu thì khẩu cắm chính là một vị thuốc chữa bệnh đường ruột và bồi bổ sức khỏe rất tốt.